ONDERZOEK NAAR HET LEVEN THUIS
‘Thuis’, wat is dat?

‘Thuis’, wat is dat?
De wereld verandert, en ons leven thuis ook. Steeds meer mensen verhuizen naar de stad, naar een kleinere woning met minder kamers. En de nieuwe gezinsvormen hebben ook een impact. De manieren van leven en wonen worden steeds diverser. Er zijn meer mensen die alleen wonen of met kamer- of huisgenoten, en veel kinderen uit éénoudergezinnen. Mensen maken ook meer buitenlandse reizen dan ooit tevoren. Plus we zijn voortdurend online, klaar om onze recentste maaltijd, aankoop of ontdekking met de rest van de wereld te delen via de sociale media. Niettemin is de langste reis voor veel mensen die naar de plaatselijke markt, is ‘de salon’ soms nog altijd voorbehouden voor speciale gelegenheden en dient een telefoon voor een deel van ons gewoon om te telefoneren. Velen zoeken het geluk in de grote stad. Anderen zien zich gedwongen hun thuis in te ruilen voor een onzekere toekomst in een ander land. Wat ook de redenen zijn, het is duidelijk dat we moeten wennen aan nieuwe manieren van leven en ons beeld van wat een ‘thuis’ is moeten bijstellen.

Begrijpen hoe mensen thuis leven helpt ons de IKEA visie werkelijkheid te maken: “Het dagelijks leven verbeteren voor zo veel mogelijk mensen”. Daarom zijn wij altijd nieuwsgierig naar wat van een huis een thuis maakt. In een wereld die sneller verandert dan ooit tevoren wordt het steeds belangrijker te begrijpen voor welke uitdagingen we staan en wat we verwachten van onze woning.

Wij zijn begonnen aan een reis waarop we meer te weten willen komen over de echte behoeften, wensen en dromen die vandaag bij mensen leven rond hun woning. Dit moet een onderdeel worden van de ontwikkeling van onze activiteiten op lange termijn. Hopelijk zullen we dankzij ons onderzoek nog beter worden in het geven van betekenis aan het – al dan niet fysieke – thuis van de mensen.
JE THUIS VOELEN
Veel belangrijke aspecten die mensen verbinden met wat een thuis moet zijn, kennen we al. Maar we weten ook dat het leven thuis voortdurend evolueert, en dat de immer veranderende wereld om ons heen er een impact op heeft, zeker op onze emotionele band ermee.

Om meer te weten te komen over welk gevoel mensen vandaag hebben over hun thuis, vertrokken we voor ons onderzoek van een aantal basisvragen: Wat is een thuis voor jou? Wat moet je ervaren om je thuis te voelen? We kwamen tot de vaststelling dat een thuis vandaag nog steeds gevoelens van comfort, geborgenheid en op je plaats zijn oproept, essentiële behoeften die blijkbaar niet veranderen. Een thuis moet ons fysiek beschermen, een dak boven ons hoofd bieden. Anderzijds hebben we ook het gevoel nodig van een oord van geborgenheid waar we altijd naar kunnen terugkeren. Voor velen van ons is een thuis een eigen toevluchtsoord waar we ons kunnen laten gaan, de band met onszelf en onze naasten aanhalen en onze batterijen opladen na een lange dag.

Hoe verschillend we ook zijn, over hoe een thuis aanvoelt zijn we het opvallend eens. Mensen over de hele wereld gebruiken erg gelijkende woorden om de essentie van een thuis te beschrijven. Comfort, gezelligheid, ontspanning en warmte zijn enkele van de eerste woorden die bij hen opkomen. Het gevoel thuis te zijn wordt omschreven als het gevoel jezelf te zijn, een gevoel van veiligheid, een gevoel van erbij te horen of zelfs simpelweg van liefde.

Door onze eerder opgebouwde kennis te combineren met de resultaten van onze kwantitatieve enquête en de gesprekken die we met mensen voerden bij hen thuis, krijgen we een beeld van hoe mensen zich thuis willen voelen. We zien wat ze van hun huis verlangen en hoe ze betekenis geven aan hun leven thuis. Samengevat is dit wat we van een thuis verwachten: comfort, veiligheid en een vertrouwd gevoel. Relaties, liefde en het gevoel erbij te horen moeten in evenwicht zijn met privacy, ontspannen en nieuwe energie opdoen. Verder willen we dat ons thuis individualiteit uitstraalt en toont wie we zijn.

Maar hoe worden deze gevoelens en behoeften op de proef gesteld in onze nieuwe, stadse manier van leven? Om het leven thuis te begrijpen, willen we zicht krijgen op de veranderende omstandigheden. Daarom willen we onderzoeken met wat voor ontwikkelingen de verstedelijking gepaard gaat en ontdekken welke impact ze hebben op ons leven.

Met dat doel kijken we naar wat een thuis is, vertrekkend vanuit vier basiselementen die er een rol in spelen: Ruimte, Dingen, Relaties en Plaats.
OVER HET RAPPORT
Bij IKEA kunnen we bogen op jaren van ervaring, kennis en inzichten rond het leven thuis, door te luisteren naar de behoeften en dromen van onze klanten. Via het IKEA rapport over Het Leven Thuis willen we onze kennis delen, besef en interesse stimuleren, het debat aanwakkeren en bijdragen tot een beter dagelijks leven.

Dit is het derde opeenvolgende jaar dat we met zo’n rapport komen. In de vorige rapporten hebben we ochtendroutines en de gewoontes rond samen eten en het gezellig maken in en rond de keuken aan een onderzoekende blik onderworpen. Nu gaan we dieper in op wat van een thuis een thuis maakt. We hebben een nieuwe kwantitatieve enquête afgenomen in twaalf wereldsteden, bij in totaal meer dan 12.000 respondenten. Voor die enquête werkten we samen met de Zweedse leverancier van zakelijke informatie United Minds en gebruikten we onlinepanels in Berlijn, Londen, Moskou, Mumbai, New York, Parijs, Shanghai, Stockholm, Sydney, Toronto, Zürich en Madrid. We zijn in onze eigen archieven gedoken en hebben ook gekeken naar onderzoek van anderen in domeinen als sociologie, psychologie, neurowetenschappen en design. En we hebben natuurlijk gepraat met academische experts. Maar, en dat is misschien nog belangrijker, we hebben ook gepraat met echte mensen.

Ons recentste rapport bestaat uit twee delen. In het eerste komen een aantal inzichten aan bod gebaseerd op onze nieuwe enquête en bestaand IKEA onderzoek, naast bevindingen uit studies van gerenommeerde experts en opiniemakers. In het tweede deel diepen we een interessante vaststelling uit onze enquête verder uit om er een preciezer beeld van te krijgen. Om meer vat te krijgen op het spanningsveld publiek-privé in de woning, bezochten en fotografeerden we huishoudens in vier steden: Stockholm, Mumbai, New York en Shanghai. Dat noemen we de Verhalen uit het Echte Leven. Ze peilen naar de emoties en helpen ons de gevoelens, de gedachten en het gedrag van de mensen te begrijpen.
Ruimte

De zintuigen, de vierde
dimensie van de woning
Ruimte is niet alleen een fysiek gegeven, het is ook een zintuiglijke ervaring. Onze zintuigen bepalen hoe we onze omgeving ervaren. Ze vormen een vierde dimensie naast het puur fysieke gegeven, en beïnvloeden ons gevoel over onze woning op meer manieren dan we zouden vermoeden. De vraag is: hoe kunnen onze zintuigen ons helpen om ons leven thuis te verbeteren?
Tast
DE LICHAAMSTAAL VAN VOORWERPEN
Onze tastzin is het allereerste zintuig dat we gebruiken en ontwikkelen. Maar hoe goed zijn we ons bewust van dit aspect in onze woning? Uit onderzoek blijkt dat het gewicht, de textuur en de hardheid van iets ons oordeel en onze beslissingen onbewust kunnen beïnvloeden. Hoe een voorwerp eruitziet en aanvoelt heeft een gevoelsmatige betekenis. Zo kunnen ruwe texturen het contact tussen mensen stroever doen aanvoelen. Een glad houten oppervlak kan een vriendelijker indruk geven. Maar glad is niet altijd goed. Tastexpert Marieke Sonnevald stelt dat uitgesproken texturen en contrasten maken dat we ons meer verbonden voelen met de dingen in huis.

We waarderen het effect van hoe iets aanvoelt trouwens misschien al meer dan we beseffen. Denk maar aan het zachte dekentje dat we gebruiken om een gevoel van comfort op te roepen. Maar als we ons bewuster worden van het gevoel dat we verbinden aan de voorwerpen om ons heen, kunnen we daar mogelijk meer mee doen om ons nog beter thuis te voelen.


Zicht
18% van de respondenten uit ons onderzoek vindt dat het licht te fel is in zijn woning.
Licht in het donker
Hoe meer licht, hoe beter, zeggen velen, en lichttherapie wordt al heel lang gebruikt tegen depressie en seizoensvermoeidheid. Anderzijds heeft de snelle verstedelijking geleid tot een grotere hoeveelheid licht 24 uur per dag. Dat verstoort het dag-nachtritme van ons lichaam, met slaap- en gezondheidsproblemen tot gevolg. De grotere bevolkingsdichtheid in de steden leidt bovendien tot een gebrek aan natuurlijk daglicht. Dat is geen goede evolutie, want daglicht zorgt ervoor dat we ons beter voelen en beter slapen én presteren.

Zoals met veel dingen in het leven, lijkt het er dus op dat afwisseling cruciaal is. Onderzoekers aan de universiteit van Stanford hebben ontdekt dat korte lichtflitsen ’s nachts jetlag voorkomen. Misschien is dat een manier om de door licht veroorzaakte verstoringen van onze biologische klok te counteren? Andere studies tonen aan dat koel licht leren bevordert en warm licht beter is voor de ontspanning. Als we van onze woning een plek willen maken waar we ons goed voelen en energie opdoen, moeten we misschien meer aandacht besteden aan de verlichting ervan?


Gehoor
39% van de mensen in het Indiase Mumbai wil het lawaai in zijn woning verminderen om zich beter te voelen.
Het ene geluid is het andere niet
Een melodie of een vertrouwd geluid kan heel sterke gevoelens oproepen. Maar niet alle geluiden die we thuis horen zijn welkom. Toeterende auto’s, verkeer, de buren en andere stadsgeluiden zorgen voor achtergrondlawaai dat vaak oploopt tot 70 decibel. Neuroloog dr. Christopher Winter suggereert dat we de stadsgeluiden waar we geen controle over hebben kunnen afblokken met een repetitief basisgeluid dat ‘ruis’ genoemd wordt.

Op de vraag welk geluid ze associëren met hun woning, antwoorden de meeste mensen dingen als het geluid van stemmen of spelende kinderen. Maar velen voelen zich thuis dankzij muziek: 65% van de Millennials (generatie Y) speelt muziek om het thuisgevoel te versterken. Onderzoek wijst uit dat jongeren vaak muziek gebruiken om van hun slaapkamer hun persoonlijke toevluchtsoord te maken, een thuis in een thuis. Aangezien privacy het hoogste goed is dat we van een thuis verwachten – zoals aangegeven door 29% van de ondervraagden – moeten anderen het misschien ook eens met muziek proberen?
65% van de Millennials (18- tot 29-jarigen) speelt muziek om zich helemaal thuis te voelen, tegen 49% van de zestigplussers.


Reuk
DE KORTSTE WEG NAAR DE HERINNERING
We herkennen allemaal het gevoel dat we ons verplaatsen naar een andere plaats en tijd wanneer we een bepaalde geur gewaarworden. Hoe komt dat? De geurzin is het zintuig met de sterkste invloed op onze herinnering, stemming en emoties. En toch lijken we het het minst te appreciëren. Uit recent onderzoek blijkt dat 53% van de 16- tot 22-jarigen en 48% van de 23- tot 30-jarigen zijn geurzin zou afstaan als hij daardoor een van zijn elektronische gadgets zou kunnen houden.

40% van de ondervraagden in onze studie zegt dat zijn woning een bepaalde geur heeft. Sommigen vinden de geur van thuis duidelijk herkenbaar, anderen kunnen er moeilijk woorden op plakken. Hoe dan ook kunnen geuren ons helpen een gevoel van geborgenheid en intimiteit op te roepen.
40% zegt dat zijn woning een bepaalde geur heeft.


Smaak
HET VAAKST VERGETEN THUISGEVOEL
In plaats van de woning louter uit functioneel oogpunt te bekijken, proberen we de meer emotionele aspecten van een thuis in kaart te brengen. En we hebben voorbeelden gezien van het effect dat onze zintuiglijke waarneming heeft op ons thuisgevoel. Maar hoe past ‘de smaak’ in het plaatje? Kunnen we ons thuis voelen door de smaak van iets?

Smaak kan gevoelens oproepen die we met thuis associëren: gemak, comfort, een vertrouwd gevoel. Maar we hebben het zo druk en hebben minder dan ooit ruimte in ons leven om te koken. Na een hectische dag lijkt een meeneemmaaltijd vaak de makkelijkste optie. We hebben niet de tijd om even vaak als vroeger rustig samen te zitten om te eten. Toch is smaak belangrijk om ons thuis te voelen. In onze studie zegt 30% dat hij een bepaald gerecht associeert met thuis en 63% dat hij kookt om een thuisgevoel op te wekken. Op de vraag waar thuis naar smaakt, is een van de vaakst gehoorde antwoorden “naar het eten van mama”. Wat is dan de plaats van eten en smaak in ons huidige leven thuis?

DE VIERDE DIMENSIE VAN
HET LEVEN THUIS ONTSLUITEN
De meeste woningen zijn ontworpen met het oog op functionaliteit, zonder veel aandacht voor de zintuigen. Maar van een woning een thuis maken gaat verder dan de functionele en esthetische aspecten van onze woonruimte. Om ons echt thuis te voelen is er nood aan een vierde dimensie: die van onze zintuigen. Onze hersenen lijken zo ingesteld dat ze aan onze gevoelens over thuis een bepaalde geur, een geluid, textuur enz. verbinden. Onze zintuigen helpen ons zin te geven aan de wereld om ons heen en hebben een grote impact op onze stemming, onze emoties en zelfs ons gedrag. Nu we in kleinere ruimtes wonen, met nieuwe gezinssamenstellingen en in steden waar de zintuiglijke omgeving voortdurend verandert, moeten we de rol die onze zintuigen spelen in ons thuisgevoel misschien nader bekijken. Niet alleen om ons beter te voelen, maar mogelijk ook om nieuwe en onverwachte oplossingen te ontdekken voor de uitdagingen waar we voor staan. Als we weer bij zinnen komen, krijgen we misschien een beter beeld van wat een thuis is en wat het kan zijn.
Dingen

VAN MENSEN EN DINGEN
Onze woningen staan vol dingen: boeken, gereedschap, kleding, versiering en zo veel meer. De spullen waar we ons mee omringen helpen ons te voldoen aan onze basisbehoeften als mens. Ze hebben ook een grote impact op hoe we ons thuis voelen, ons gevoel over onze woning en hoe we betekenis geven aan ons leven thuis. Zal onze kijk op onze spullen veranderen nu we ons aanpassen aan nieuwe manieren van leven?
43% vindt dat de dingen die hem in staat stellen te doen wat hij graag doet de belangrijkste zijn.


DE EMOTIONELE BAND MET ONZE SPULLEN
16% zegt dat hij geen enkel probleem zou hebben om alle dingen die hij thuis heeft weg te gooien en te vervangen.
DE EMOTIONELE BAND MET ONZE SPULLEN
Veel mensen weten wat het is om te veel dingen in huis te hebben: lades die niet meer dicht kunnen, kasten die uitpuilen en de grond die vol speelgoed ligt. Tegelijk blijven we meer nieuwe spullen kopen dan ooit tevoren. Volgens onze studie koopt meer dan 20% van de mensen over de hele wereld elke week iets nieuws voor zijn woning. Maar kleinere woonruimtes en de zorg voor het milieu maken dat er nood is aan een nieuwe aanpak. We kunnen het ons simpelweg niet permitteren om te veel spullen te hebben. Daardoor gaan we bewuster om met onze spullen.

Dat wil niet alleen zeggen dat we er minder hebben of ze beter op orde houden. In plaats van vooral naar de praktische voordelen te kijken, letten we nu meer op het emotionele aspect van voorwerpen. Die trend lijkt speciaal sterk aanwezig bij de Millennials, die meer waarde hechten aan zaken met een emotionele betekenis, zoals kunst en design en het unieke van een woning, terwijl oudere mensen in de eerste plaats willen dat op praktisch vlak alles goed zit. Ongeacht de leeftijd ziet het ernaar uit dat bewuster omgaan met spullen een van de manieren is om onze band met de dingen in huis te transformeren.


HET VOORWERP ALS INSTRUMENT
HET VOORWERP ALS INSTRUMENT
We gebruiken onze favoriete voorwerpen om te genieten van een lekkere koffie met onze partner, om het gezellig te maken door naar een film te kijken of om met anderen op dezelfde golflengte te komen via muziek. We hebben het meest aan die dingen die ons in staat stellen te doen wat we graag doen, dat beweert tenminste 43% van de mensen in onze studie. Andere onderzoeken komen tot vergelijkbare conclusies en tonen aan dat we blijer zijn met dingen die we kopen om er iets mee te doen dan met de dingen die we gewoon willen hebben.

In plaats van naar de waarde van het voorwerp op zich kijken we tegenwoordig duidelijk meer naar de mogelijkheden die het biedt: een tafel is niet gewoon heel mooi of zelfs praktisch, het is een instrument dat gezellige bijeenkomsten mogelijk maakt. In dit tijdperk waar vooral de ervaring telt, wordt de waarde van een object niet bepaald door een objectieve taxatie, maar hechten we meer belang aan hoe voorwerpen op een dieper niveau in verband staan met onze behoeften en dromen en hoe we ons leven willen leven. Misschien ontdekken we wel nieuwe manieren om onze spullen te gebruiken door uit te zoeken welk effect ze hebben op hoe we ons voelen en gedragen?


DOE GEZELLIG JE EIGEN DING
DOE GEZELLIG JE EIGEN DING
Een woning is een werk dat nooit af is. Nieuwe kussens kopen, een familiefoto ophangen, een oude stoel nieuw leven geven met een likje verf... we proberen met dingen vaak het huiselijk gevoel te versterken. Steeds meer mensen gaan ook beseffen hoe leuk het is om zelf van alles uit te proberen en hun spullen een eigenzinnige draai te geven. 37% van de ondervraagden in onze studie zegt dat hij graag zelf dingen maakt, aanpast en in elkaar steekt voor de woning. Die doe-het-zelvers blijken bovendien tevredener te zijn met hun leven.

Twee linkerhanden? Even relativeren: sommige onderzoekers stellen dat niet de gedane aanpassingen op zich het belangrijkste zijn, maar wel het feit dat we bezig zijn met en zorg dragen voor onze spullen. Een voorbeeld van dit ‘zorgeffect’ zien we in het gebruik van poppen voor ouderen met dementie. Patiënten in verzorgingstehuizen krijgen een pop om voor te zorgen, met als resultaat minder angst en agressie. Het lijkt erop dat we heel wat te winnen hebben door onze spullen ‘menselijk’ te behandelen en er beter voor te zorgen, niet alleen op financieel vlak, maar ook omdat we ons daardoor beter (thuis) voelen.

HET DING IS...
Ons leven speelt zich af te midden van en aan de hand van voorwerpen. Het zijn weerspiegelingen van onze identiteit die onze gedachten en gevoelens samenbrengen. Zoals we al zagen, lijken we het meest te houden van dingen die het louter vormelijke en functionele overstijgen: die dingen die ons bewuster maken, waarmee we iets kunnen doen of die interactie mogelijk maken die ons als mens doet groeien. Wereldwijde fenomenen als overbevolking en gebrek aan ruimte zijn een paar van de redenen waarom de betekenis van dingen verandert. Dingen krijgen een eigen identiteit. Uitzoeken hoe dat werkt en wat het betekent voor onze woning kan ons nieuwe inzichten bieden over hoe onze spullen kunnen bijdragen tot een beter dagelijks leven.
Relaties

DE MULTIGECONNECTEERDE MENS
Relaties zijn een van de hoofdbestanddelen van een thuis. Bijna de helft van de deelnemers aan onze studie (48%) zegt dat thuis volgens hem de plek is waar zijn belangrijkste relaties zich afspelen. Maar verstedelijking, technologie en nieuwe woonsituaties stellen ons idee van wat een thuis is in vraag. Welk effect heeft dat op hoe we onze relaties thuis zien?
48% van de deelnemers aan onze studie zegt dat thuis volgens hem de plek is waar zijn belangrijkste relaties zich afspelen.
VERANDEREND THUISBEELD
VERANDEREND THUISBEELD
Moeder, vader, kinderen: dat is sinds lang de blauwdruk van het relatiepatroon in een huisgezin. Maar de realiteit is heel anders. Het aantal eenoudergezinnen groeit over de hele wereld en de mensen komen los van de traditionele gezinsstructuren. Voor een deel worden deze veranderingen in de gezinssamenstelling gestimuleerd door bepaalde kenmerken van verstedelijking zoals kleine woonruimtes, gebrek aan woningen en dure ouderenzorg.

Van de andere kant zien we een verschuiving van de waarden in die zin dat er meer belang gehecht wordt aan individuele behoeften en dromen. Tegelijk lijken mensen, ook al wonen ze in grote steden, te verlangen naar intimiteit, wat eveneens leidt tot nieuwe vormen van samenwonen. Onze woningen moeten zich dus aanpassen aan de nieuwe manieren van leven. In plaats van standaardontwerpen bedoeld voor één specifiek gezinstype zien we in de toekomst misschien meer verschillende soorten woningen?


RELATIE 2.0
In Shanghai vindt 49% het belangrijker goede wifi te hebben dan ruimte in huis te maken voor contact met anderen.
RELATIE 2.0
We brengen steeds meer tijd online door, en de sociale media zijn een belangrijke rol gaan spelen als plek om onze relaties te ontwikkelen. We kunnen ons digitaal leven niet meer loskoppelen van ons echte leven: de twee versterken en beïnvloeden elkaar. Die verschuiving in waar onze relaties zich afspelen heeft een impact op hoe we naar onze woning kijken. Uit onze studie blijkt bijvoorbeeld dat 23% het belangrijker vindt goede wifi te hebben dan ruimte in huis te maken voor contact met anderen.

En 19% vindt het belangrijker om online contact te houden met vrienden dan ze bij hem thuis uit te nodigen. Dat is een duidelijk bewijs dat technologie ons gedrag en onze behoeften en waarden op het vlak van onze privérelaties sterk beïnvloedt. En wat blijkt? Ook wanneer technologie mensen bij elkaar brengt, staat eten vaak centraal. Alleen eten maar met vrienden of familie aan de andere kant van het scherm is maar één voorbeeld van hoe de nieuwste technologie ons beeld van sociale interactie en de relaties thuis kan veranderen.


THUIS ALS TOEVLUCHTSOORD
Als hij een uur vrij had, zou 25% ervoor kiezen het alleen door te brengen.
THUIS ALS TOEVLUCHTSOORD
Gevraagd naar wat ze zouden doen om hun woning te verbeteren, geven mensen in onze studie aan dat privéruimte een topprioriteit is. Het gevoel thuis minder privacy te hebben heeft er echter niet alleen mee te maken dat we met meer mensen onder een dak wonen. Ook het economisch model van collectief gebruik en de sociale media zitten er voor iets tussen. Vandaag staat onze woning niet alleen open voor onszelf maar ook voor anderen.

De woningprijzen zijn de hoogte in geschoten. Nu de mensen op zoek naar een beter leven blijven toestromen in de stad, wordt onze woning een winstgevende zaak. In de toekomst zullen mensen daardoor nog meer gedwongen worden samen te wonen. Gedeelde ruimte leidt dan weer tot informele machtsstructuren: de ene heeft het meer voor het zeggen dan de andere. En die combinatie van machtsstrijd en gebrek aan ruimte maakt privacy des te belangrijker.

THUISLEVEN IN EEN
MULTIGECONNECTEERDE WERELD
Relaties vormen een fundamenteel aspect van het leven thuis. Meer nog: ze zijn cruciaal opdat we ons thuis goed zouden voelen. Onze studie toont aan dat mensen een positiever gevoel hebben over hun woning wanneer ze samenwonen. Hoe groter het huishouden, hoe meer mensen het gevoel hebben erbij te horen, hoe boeiender het eraan toegaat en hoe meer oog ze voor elkaar hebben. Tegelijk hebben we onmiskenbaar behoefte aan privacy. In ons digitale tijdperk kunnen we waar we ons ook bevinden een virtuele ruimte creëren om ons in terug te trekken of in contact te staan met anderen. Dat is misschien één manier om om te gaan met de paradox waar onze studie op wijst: we willen thuis meer privacy, terwijl we tegelijk de relaties thuis willen koesteren omdat die net een van de hoofdbestanddelen zijn van wat een thuis is. Voorts constateert de studie dat het aantal verschillende relatietypes thuis toeneemt, wat weer nieuwe behoeften en uitdagingen met zich meebrengt. Wat betekent dat voor de toekomst? Hoe zal de woning van de multigeconnecteerde mens eruitzien?
Plaats

EXTRA THUIS
Het is nergens zoals thuis. Maar waar is thuis? We kwamen tot de vaststelling dat weinigen thuis zien als een geografische locatie en veel mensen buiten hun woning op zoek gaan naar een thuisgevoel. Nu we wonen met steeds meer mensen om ons heen, zoeken we alternatieven om aan onze behoeften te voldoen. Hoe beïnvloedt dat ons beeld van thuis als fysieke plek?
38% beschouwt de buurt waar hij woont als een deel van zijn thuis.


EEN THUIS WEG VAN HUIS
11% van de Millennials voelt zich meer thuis op het werk of op school dan thuis.
EEN THUIS WEG VAN HUIS
Vandaag worden veel publieke plaatsen zoals cafés, hotels en restaurants ontworpen om bepaalde gevoelens op te roepen die we met thuis associëren: geborgenheid, ontspanning, een vertrouwd gevoel, intimiteit... Mensen verplaatsen ook vaak dingen die ze vroeger thuis deden naar een andere plek. Onze veranderende leefpatronen doen de grens tussen thuis en elders vervagen. Dat geldt bij uitstek voor onze werkplek: sommige kantoren zien eruit en functioneren als een thuis weg van huis. En nu steeds meer mensen alleen een laptop nodig hebben om hun werk te doen, evolueren de functionele eisen die we aan onze woning stellen in de omgekeerde richting. Thuis moet nu een plek zijn om te werken, te ontspannen en van onze privacy te genieten.

De toenemende populariteit van vormen van woningdelen is nog een voorbeeld van onze behoefte aan een thuisgevoel. Uit onze studie blijkt dat de belangrijkste reden waarom mensen liever bij andere mensen thuis logeren dan in een hotel is dat iemands thuis volgens hen uitnodigender is en meer karakter heeft.


NIEUW BUURTLEVEN
42% voelt zich meer thuis buiten de woning zelf.
NIEUW BUURTLEVEN
We wonen dichter bij elkaar dan ooit tevoren. Toch kennen veel mensen niet eens de naam van hun buren. Tegelijk valt er duidelijk een tendens naar een nieuw buurtleven te bespeuren. We proberen bepaalde aspecten die verloren gegaan zijn door de verstedelijking weer op te kweken: het gevoel ergens op je plaats te zijn, het vertrouwen en de geborgenheid die we associëren met een besloten samenleving.

Op veel plaatsen in de wereld worden initiatieven gelanceerd om het aanhalen van de gemeenschapsbanden te stimuleren. Bepaalde bouwprojecten zijn erop gericht een verschuiving in het sociale weefsel teweeg te brengen. Zo worden er appartementsblokken gebouwd met geïntegreerde kleutertuinen, om de band tussen de buren onderling te versterken. Elders worden wijken gebouwd met een mix van gezinswoningen en bijbehorende werkplekken en ruimtes gericht op sociaal contact. En ook aan de basis, bij de mensen zelf, ontstaan initiatieven gericht op een hechtere band met anderen en het gevoel ergens thuis te horen. Thuis overstijgt de vier muren, waardoor er meer leefruimte komt en dus meer ruimte voor creativiteit en zelfexpressie.


TIJDELIJK VOOR ALTIJD
TIJDELIJK VOOR ALTIJD
Over de hele wereld is wonen steeds minder vast. In de stad verhuizen veel mensen vaker dan ze zouden willen. Dat is toe te schrijven aan factoren van verstedelijking zoals overbevolking, levensduurte en woninggebrek. Maar verstedelijking is niet de enige oorzaak van het tijdelijk karakter van onze woonomstandigheden. Een van de grootste problemen is de toenemende gedwongen migratie.

Conflicten en rampen op veel plaatsen in de wereld dwingen mensen hun thuis achter te laten, vaak zonder te weten waar ze zullen terechtkomen. Ze verliezen zo alles wat van een thuis een thuis maakt: ruimte, dingen, relaties en een eigen plek. De IKEA Foundation (de filantropische arm van de INGKA Foundation, de eigenaar van de IKEA Groep) introduceerde in 2015 plat verpakte noodwoningen voor vluchtelingen, die hun een plek bieden om te slapen, samen te zijn en opnieuw een thuisgevoel op te bouwen. Een vergelijkbare oplossing zijn de post-tsunamiwoningen gemaakt van plaatselijke materialen. De uitdaging om mensen te helpen zich thuis te voelen in een tijdelijke woning zal naar verwachting alleen nog aan belang winnen.

OVERAL THUIS
Je thuis kan je niet beperken tot een fysieke ruimte: thuis loopt door buiten de muren van onze woning. De gevoelens die we associëren met thuis, zoals geborgenheid, comfort, ergens bij horen en een vertrouwde indruk, vinden we op verschillende plaatsen. Behoeften, emoties en activiteiten die vroeger alleen thuis een plaats hadden verhuizen naar buiten: thuis wordt groter. De buurt en de stad bieden nieuwe plekken om te ontspannen en onszelf te zijn. Door publieke ruimte (tijdelijk) te claimen voor privégebruik is er in de stad plaats voor meer mensen. En het gevoel van verminderde privacy in huis maakt onze relatie met ons eigen thuis complexer en maakt het begrip thuis moeilijker te definiëren. Wat is ‘thuis’ als we de emotionele en praktische behoeften die we ermee associëren ook elders kunnen vervullen? Is het echt mogelijk om een eigen permanent toevluchtsoord te vervangen door andere oplossingen? Focussen op de basisbehoeften van de mens is mogelijk een goed vertrekpunt om thuis opnieuw uit te vinden.
Samenvatting

THUIS: EEN REIS ZONDER EINDE
Hoe we onze woningen ontwerpen, bouwen en bewonen weerspiegelt de wereld om ons heen. De diepste gevoelens en basisbehoeften die we met thuis associëren veranderen niet, maar de maatschappelijke evolutie en de veranderende waarden en levensstijlen dwingen ons om die behoeften anders en op andere plaatsen in te vullen dan vroeger.

Gebrek aan huisvesting, het leven dat duurder wordt en de kleinere woonruimtes hebben een impact op hoe we thuis omgaan met onze behoeften. Aspecten die tot nu toe verbonden waren met thuis spelen zich nu af buiten de vier muren van de woning. De grens tussen publiek en privé vervaagt.

De nieuwe fysieke omstandigheden in huis worden gecombineerd met de mogelijkheden die de nieuwste technologische ontwikkelingen ons bieden, waardoor we alleen en toch (virtueel) samen kunnen zijn, of samen maar toch alleen. Om te voldoen aan onze behoeften, moeten onze woningen flexibel genoeg zijn om ruimte te bieden voor zowel privacy als samenzijn, zowel fysiek als digitaal.

De krimpende woonruimte en het toenemende besef rond duurzaam wonen zorgen voor een nieuwe manier van omgaan met de dingen in huis. In plaats van naar de waarde van het voorwerp op zich, kijken we meer naar de ervaringen die het mogelijk maakt. In het huidige tijdperk vinden we die voorwerpen het belangrijkst die ons in staat stellen te doen wat we graag doen.

Als de mogelijkheden om de fysieke, driedimensionale kenmerken van onze woning aan te passen beperkt zijn, kunnen we werken aan onze zintuiglijke omgeving, die een sterke impact heeft op onze emoties en ons gedrag. Door meer aandacht te besteden aan het zintuiglijke aspect, zullen we ons thuis misschien niet alleen beter voelen, maar mogelijk ook nieuwe en onverwachte oplossingen ontdekken voor de uitdagingen waar we voor staan in het leven thuis.

Hoe we thuis ook definiëren – met betrekking tot ruimte, dingen, relaties of plaats – het belangrijkste is dat we nadenken over de impact van de veranderingen in de ons omringende wereld op ons leven thuis. En dat we van die kennis gebruikmaken om tegemoet te komen aan onze persoonlijke voorkeuren en behoeften. Voor ons bij IKEA is dit rapport nog maar het begin van de reis. Om echt te begrijpen wat van een thuis een thuis maakt, moeten we ‘thuis’ zien als een begrip dat voortdurend evolueert. In dit rapport zijn een aantal inzichten aan bod gekomen over hoe mensen zich vandaag thuis voelen, wat ze van hun huis verlangen en hoe ze betekenis geven aan hun leven thuis. Maar naarmate de wereld om ons heen verandert, evolueert ook het leven thuis. Wij blijven onderzoeken wat van een thuis een thuis maakt, om nog beter zaken te doen en een beter leven thuis mogelijk te maken voor heel veel mensen.
Verhalen uit het Echte Leven

DE VERHOUDING PUBLIEK-PRIVÉ BIJ MENSEN THUIS
IKEA brengt elk jaar een bezoek aan duizenden woningen. We interviewden recent mensen in Stockholm, Shanghai, Mumbai en New York en vroegen hen naar hun mening over het spanningsveld tussen de behoefte aan privacy enerzijds en sociaal contact anderzijds. Onze enquête wees uit dat privéruimte een topprioriteit is om zich thuis beter te voelen. Tegelijk stelt bijna de helft van de deelnemers aan onze studie dat thuis volgens hem de plek is waar zijn belangrijkste relaties zich afspelen. Daaruit spreekt duidelijk de spanning tussen de behoefte aan privacy aan de ene kant en de behoefte aan sociaal contact aan de andere. En nu er meer mensen in dezelfde ruimte wonen is dit onderwerp mogelijk actueler dan ooit.

Dit spanningsveld veroorzaakt bij mensen momenten van frustratie en het gevoel geen baas te zijn over je eigen leven. We kwamen ook tot de vaststelling dat mensen, hoe ze ook wonen, altijd creatieve manieren vinden om hun ruimte in te stellen op zowel privacy als samenzijn. Sommige daarvan zijn zelfs zo vanzelfsprekend dat het nooit in je zou opkomen om het te vermelden in een enquête. Maar ze zijn er wel, en ze zijn een teken dat we ons aanpassen aan een nieuwe, compactere manier van leven.

Uit de verhalen en meningen van de mensen in de huishoudens die we bezochten, distilleerden we twee essentiële emotionele behoeften waar een thuis volgens hen ruimte voor moet bieden: het ‘ik’ en het ‘wij’. ‘Ik’ heeft betrekking op zelfontplooiing en je batterijen opladen: de behoefte aan een toevluchtsoord, een plaats om tot rust te komen en dingen te doen waarin je zelf centraal staat. ‘Wij’ draait rond activiteiten met anderen: relaties opbouwen en koesteren en tijd doorbrengen met familie en vrienden.

In één thuis tijd en ruimte maken voor die soms conflicterende behoeften (‘ik’ tegenover ‘wij’) is vaak een delicate evenwichtsoefening. Wie samenwoont met anderen moet vaak compromissen sluiten. Natuurlijk heeft samenwonen ook positieve kanten: de vreugde die mensen ervaren wanneer ze thuiskomen van het werk en begroet worden door hun kinderen, hun partner of een huisdier, of het gevoel ergens bij te horen wanneer je een geïmproviseerde maaltijd deelt met een kamergenoot.

Hoe gaan mensen in de praktijk om met dat spanningsveld tussen ‘ik’ en ‘wij’? Welke oplossingen vinden ze om de twee te combineren? Hieronder vind je een greep uit de opmerkingen die mensen maakten tijdens onze huisbezoeken.
MILIND, woont samen met vrouw, twee volwassen kinderen en hun oma
“Mijn vader is opgegroeid met 50 mensen van de familie in één huis. Ze waren met zoveel dat er geen plaats was om met z’n allen samen te eten. Daarom aten eerst de kinderen, dan de mannen en dan de vrouwen.”
PASCAL, deelt een kamer in een studentenhuis, Shanghai
“Als iemand de deur van de kamer opendoet, ziet die mij direct liggen in bed. Dat vind ik vervelend. Plus mijn kamergenoot praat heel luid wanneer hij ’s avonds belt met zijn vriendin. Ik woon hier vooral omdat het goedkoop is.”
HENRIK, woont met samen met man en baby in Stockholm
“Wanneer mijn computer automatisch verbinding maakt met de wifi zonder te vragen naar wachtwoorden, podcastupdates enz. Dan weet ik dat ik thuis ben.”
FENG WANG WEI, woont samen met vrouw, ouders en kind dat pas naar school gaat in Shanghai
“Het leven zou heel anders zijn zonder ruimte in huis om met anderen samen te zijn. We zouden dan geen mensen kunnen uitnodigen of hen mee uit moeten nemen om samen tijd door te brengen. Dat zou wel gaan, maar het zou jammer zijn. Thuis zou dan vooral een plek zijn om tot rust te komen.”
JULIETTE, woont met een vriendin en twee honden in Shanghai
“Het belangrijkste in huis vind ik de mensen en de dieren. Wanneer mijn kamergenoot op reis is en de honden er niet zijn, is het saai. Ik kan alleen wonen, maar liefst niet te lang.”
MATTHEW, woont met vrouw en kleuter in New York
“Het balkon is mijn speciale plekje. Soms ga ik daar wat zitten, gewoon om even alleen te zijn. We kunnen elkaar dan nog altijd zien, maar het geeft me toch wat privacy. Zij kijkt naar tv terwijl ik een whisky drink en een sigaar rook.”
NORAH, woont met haar vriend in Stockholm
“We hebben heel veel gemeen, dus we hebben niet zo’n nood aan alleen zijn. We doen de dingen die we willen, samen. Dat doen wij om ons te ontspannen. Maar soms is het niet makkelijk om in zo’n kleine ruimte te wonen. Daarom willen we al lang een tweekamerflat, zodat we elkaar niet hoeven te storen. Zo heb ik eens een hele nacht zitten werken in de badkamer om Andreas niet wakker te houden.”
GLENN, woont met drie huisgenoten in New York
“Het sociale aspect is heel belangrijk voor ons: we hebben hier al heel wat feestjes georganiseerd. Het dak van ons gebouw komt daarbij goed van pas.”
DAISY, woont met man en kind dat pas naar school gaat in Beijing en Shanghai
“In onze woning in Shanghai is plaats voor maximaal 4-5 mensen. Thuis is dus vooral een plek voor goede vrienden en familie. Afspreken met andere mensen doen we op restaurant.”
FREDRIK, woont met samen met man en baby in Stockholm
“Ik vind het belangrijk om thuis zowel privé- als publieke ruimte te hebben. In mijn droomwoning zou ik het liefst een grote publieke ruimte hebben, zodat ik mensen kan uitnodigen om te komen eten, naast een privégedeelte met slaapkamers enz. Als ik dan veel gasten zou uitnodigen voor een etentje, zou het super zijn om genoeg sofaruimte te bieden zodat de mensen een dutje kunnen doen of gewoon chillen.Zoals we nu wonen zijn er weinig mogelijkheden want we hebben ervoor gekozen om in het stadscentrum te wonen. Daarom hebben we maar een kleine flat. Dat soms frustrerend omdat we de ruimte elke keer moeten herschikken wanneer er vrienden komen eten. Maar ik woon veel liever in een kleine woning in het midden van de stad dan dat ik meer woonruimte zou hebben buiten de stad.”
AMBER, woont met haar partner in New York
“De badkamer is de enige privéruimte in dit appartement. Als hij naar tv wil kijken, hou ik mijn conferentiegesprek gewoon in de badkamer. We overwegen aanpassingen om wat meer privacy mogelijk te maken. Een scheidingswand die we naar believen open en dicht kunnen doen bijvoorbeeld.”
FENG WANG WEI, living with wife, parents, and child starting school, Shanghai
“Mijn grootste frustratie in verband met onze woonsituatie is waarschijnlijk het gebrek aan privacy. De leefgewoonten van mijn ouders zijn anders dan de mijne, en als ik kon zou ik een kinderkamer maken voor mijn zoon. Dat zou mij ook meer privacy geven. Wanneer mijn zoon ouder is, kunnen we naar een eigen woning verhuizen, maar voorlopig moeten we bij mijn ouders blijven wonen zodat ze op onze zoon kunnen letten wanneer mijn vrouw en ik gaan werken.”
YAN CHENHAO, woont alleen in Shanghai
“Wanneer mijn vriendin of een ander familielid op bezoek komt, geeft dat een heel ander gevoel. Als er thuis iemand op me wacht, kom ik liever vroeger naar huis in plaats van over te werken.”